Mewn ymateb i bryderon gan gymuned ymchwil y gwyddorau cymdeithasol a chanfyddiadau Adolygiad Demograffig yr ESRC o Wyddorau Cymdeithasol y DU, a ganfu fod ‘iechyd’ y sail ymchwil yn amrywiol – fe wnaethom ddatblygu Strategaeth Iechyd y Gwyddorau Cymdeithasol.

Roedd y gwaith hwn yn cynnwys nodi nifer o ddisgyblaethau blaenoriaeth lle mae’r ESRC yn gwneud gwaith meithrin gallu mewn partneriaeth â chymunedau unigol.

Meithrin gallu trwy Ganolfannau Hyfforddiant Doethurol

Er mwyn sicrhau bod gallu digonol yn cael ei ddatblygu mewn meysydd blaenoriaeth, rydym wedi darparu cyfres o feincnodau ar gyfer ein Canolfannau Hyfforddiant Doethurol (DTC) sydd yn rhoi canllaw i gyfran y myfyrwyr yr ydym yn ceisio eu hariannu ym mhob disgyblaeth. Gofynnodd y DTC i ni ddefnyddio’r meincnodau hyn fel canllaw wrth wneud eu dyraniadau eu hunain. Byddwn yn monitro cyfran yr ysgoloriaethau ymchwil, yn arbennig mewn meysydd blaenoriaeth, yn ystod y cyfnod adrodd blynyddol.

Mae’r meysydd blaenoriaeth fel a ganlyn: Astudiaethau Ardal yn Seiliedig ar Iaith, Economeg, Addysg, Astudiaethau Rheoli a Busnes, Gwaith Cymdeithasol, Astudiaethau Empirig yn y Gyfraith a Dulliau Meintiol.

Mae’r meincnodau yn cynnwys canllaw canran – mae hyn yn ddeg y cant ar gyfer Economeg, saith y cant ar gyfer Rheoli a Busnes a deg y cant ar gyfer Dulliau Meintiol (QM). Mae’r gyfran QM yn seiliedig ar nifer y myfyrwyr yr hoffem eu denu i Gyflog Uwch Dulliau Meintiol ac nid yw’n gronfa ddisgyblaethol yn ei rhinwedd ei hun. Gellid lledaenu’r gyfran ar draws unrhyw ddisgyblaeth ym maes y gwyddorau cymdeithasol.

Dulliau meintiol

Rhan allweddol o’n strategaeth dulliau ymchwil gyffredinol oedd brwydro yn erbyn diffyg sgiliau parhaus mewn dulliau ymchwil meintiol ar draws ymchwil y gwyddorau cymdeithasol. Rydym wedi bod yn gweithio mewn cydweithrediad i ddatblygu strategaeth i fynd i’r afael â’r diffygion presennol. Yn fwy diweddar, mae’r ymdrechion hyn wedi cael mwy o rym trwy gyllid ar y cyd sylweddol gan Gyngor Cyllido Addysg Uwch Lloegr (HEFCE), Cyngor Cyllido Addysg Uwch Cymru (CCAUC) a Chyngor Cyllido'r Alban (SFC).

Mae’r strategaeth yn cydnabod bod angen gwella sgiliau meintiol ar draws ystod lawn y ‘cwrs bywyd addysgol' o feithrin gallu newydd ar lefel israddedigion i loywi sgiliau academyddion yng nghanol eu gyrfa sy’n addysgu israddedigion ac yn goruchwylio myfyrwyr PhD ('hyfforddi’r hyfforddwyr').

Economeg ac economeg iechyd

Mewn ymateb i Adolygiad Meincnodi Rhyngwladol Economeg (PDF, 734Kb), cynhaliwyd cystadleuaeth ysgoloriaeth ymchwil wedi ei thargedu mewn macroeconomeg yn 2009, a galwad am gymrodoriaethau ymchwil ôl-ddoethurol yn 2010.

Mae’r Sefydliad Cenedlaethol dros Ymchwil Iechyd (NIHR), y Cyngor Ymchwil Feddygol (MRC) a’r ESRC wedi lansio menter fawr i hybu gallu ymchwil ym maes economeg iechyd. Mae economeg yn gynyddol bwysig ym maes rheoli gofal iechyd er mwyn llywio a gwella gwneud penderfyniadau yn ymwneud, er enghraifft, ag effeithiolrwydd clinigol ac effeithiolrwydd cost ymyriadau newydd a phresennol. Mae’r galw yn uchel am unigolion a all gynnal gwerthusiadau economaidd ac sy’n gallu arfarnu gwerthusiadau o’r fath yn feirniadol ond cydnabyddir bod diffyg gallu yn y maes hwn. Mae’r fenter hon yn mynd rhagddi mewn tri llinyn: cymrodoriaethau ôl-ddoethurol yn gynnar mewn gyrfa, Gradd Meistr mewn Economeg Iechyd a Chymrodyr Lleoliad.

Astudiaethau rheoli a busnes

Rydym wedi bod yn datblygu buddsoddiadau blaenorol gyda’r Sefydliad Ymchwil Rheoli Uwch (AIM).

Rydym hefyd wedi bod yn gweithio mewn partneriaeth â’r British Academy of Management (BAM), y Society for the Advancement of Management Studies (SAMS) a Chomisiwn y DU ar gyfer Cyflogaeth a Sgiliau (UKCES) ar gynllun cymrawd ymchwil i gefnogi meithrin gallu ymchwil mewn astudiaethau rheoli a busnes. Mae’r cynllun yn cynnwys nifer o lwybrau i alluogi unigolion sy’n ymarfer yn broffesiynol ar hyn o bryd neu mewn disgyblaeth academaidd arall i newid i yrfa ymchwil astudiaethau rheoli a busnes.

Gwaith cymdeithasol a gofal cymdeithasol

Fe wnaethom gomisiynu Archwiliad o Waith Cymdeithasol a Gofal Cymdeithasol (PDF, 743Kb) yn 2008 i sefydlu lled a dyfnder yr ymchwil yn y maes hwn ar draws cymuned y gwyddorau cymdeithasol. Penodwyd Dr Elaine Sharland (Prifysgol Sussex) fel Cynghorydd Strategol yr ESRC ar gyfer Ymchwil Gwaith Cymdeithasol a Gofal Cymdeithasol o fis Medi 2008 ymlaen.

Briff y rôl hon oedd ymgysylltu’n eang ag ymchwilwyr ar draws cymuned y gwyddorau cymdeithasol er mwyn sefydlu cryfderau a gwendidau’r ymchwil o ran mynd i’r afael â themâu ymchwil cadarn ym maes gwaith cymdeithasol a gofal cymdeithasol, a nodi sut y gallai cysyniadau, methodolegau a safbwyntiau ymchwil gwahanol gael eu huno’n fwy effeithiol i hyrwyddo dulliau arloesol, rhyngddisgyblaethol ym maes ymchwil gwaith cymdeithasol a gofal cymdeithasol. Rhoddodd y Sefydliad Gofal Cymdeithasol er Rhagoriaeth (SCIE) ychydig bach o gyllid ar y cyd ar gyfer y gweithgaredd hwn.

Derbyniwyd yr adroddiad terfynol gan Dr Sharland ym mis Tachwedd 2009.

Adroddiad terfynol: Cynghorydd Strategol Ymchwil Gwaith Cymdeithasol a Gofal Cymdeithasol

• Crynodeb Gweithredol (PDF, 42Kb)
• Adroddiad Cryno (PDF, 386Kb)
• Prif Adroddiad (PDF, 894Kb)
• Atodiadau (PDF, 146Kb)

Gweler hefyd ymateb yr ESRC i’r adroddiad terfynol gan Gynghorydd Strategol Gwaith Cymdeithasol a Gofal Cymdeithasol (PDF, 77Kb).

Astudiaethau ardal yn seiliedig ar iaith

Mae’r ESRC, ynghyd â Chyngor Ymchwil y Celfyddydau a’r Dyniaethau (AHRC), Cyngor Cyllido Addysg Uwch Lloegr (HEFCE) a Chyngor Cyllido’r Alban (SFC), yn cyd-ariannu pum Canolfan Astudiaethau Ardal yn Seiliedig ar Iaith (LBAS). Mae contract gan Ganolfannau LBAS rhwng £4 miliwn a £5.6 miliwn dros bum mlynedd.

Diben Canolfannau LBAS yw cynyddu gallu o ran gwybodaeth ieithyddol a gwybodaeth am ardal ddaearyddol y meysydd canlynol:

• Ieithoedd Rwseg, FSU a Slafig
• Ieithoedd Dwyrain Asia, yn benodol Tsieineeg a Japaneeg
• Arabeg a’r Byd Arabaidd.

Addysg

Yn ddiweddar, fe wnaethom hefyd wneud gwaith ym myd Addysg.  Ariannwyd tri rhwydwaith peilot i feithrin gallu mewn addysg trwy rwydweithio cydweithredol gan amrywiaeth o ymchwilwyr yn ystod cyfnodau gwahanol eu gyrfaoedd academaidd.

Y rhwydweithiau peilot oedd y Rhwydwaith Cymdeithasol a Phroffesiynol ar gyfer Ymchwilwyr ar Ddechrau eu Gyrfa (SPNECRE), Rhwydwaith Ymchwil Addysg Athrawon (TERN), a Rhwydwaith Ymchwil Addysg Cymru (RhYAC).